VADEMECUM
UŻYTKOWNIKA TRAWNIKÓW
Trawnik spełnia dzisiaj wielorakie funkcje w otoczeniu człowieka, poczynając od
oczyszczania powietrza ze szkodliwych gazów i metali ciężkich poprzez tłumienie
hałasu do stworzenia miejsca relaksu, odpoczynku i uprawiania różnych rodzajów
sportu. Element zieleni korzystnie działa na system nerwowy i samopoczucie oraz
rozwija poczucie piękna i estetyki.
W zależności od sposobu użytkowania i lokalizacji rozróżnia się następujące
rodzaje trawników :
ozdobne -
dywanowe, parkowe i łąkowe
rekreacyjne
(=relaksowe)
sportowe
zadarnienia terenów trudnych (skarpy, nasypy, pasy autostrad, rowy
melioracyjne,
parkingi itp.). zadarnienia terenów zdegradowanych przez działalność
człowieka (hałdy po kopalniach, wysypiska śmieci, odpady poprzemy słowe).
Teren pod trawnik powinien być zniwelowany i uporządkowany, wolny od resztek
budowlanych, kamieni, gruzu, wykarczowany od zbędnych drzew i krzewów. Prace te
najlepiej wykonać jesienią w roku poprzedzającym siew. Gleba powinna być
przeorana lub przekopana. Odczyn gleby według najnowszych zaleceń winien być
słabo kwaśny, o pH=5.6 do 6.5. Na glebach lekkich, piaszczystych należy
wprowadzić trochę torfu kwaśnego lub kompostu. W przypadku większości trawników
/ozdobne i rekreacyjne/ warstwa górna grubości 8-10 cm powinna zawierać 85%
części ziarnistych, 7-10% części spławialnych i 5-7% próchnicy.
Nasiona traw
można wysiewać dopiero po kilku dniach od zakończenia podstawowych prac
przygotowawczych. Okres ten jest potrzebny na naturalne uformowanie się warstwy
podłoża. Termin wysiewu zależy od uwilgotnienia gleby i temperatury otoczenia.
Zapewniając zraszanie można siew przeprowadzać od wiosny (początek kwietnia) do
późnego lata (połowa września). Optimum siewu jest okres od początku kwietnia do
końca maja. Bezpośrednio przed siewem gleba powinna być wilgotna.
Nasiona można wysiewać
ręcznie lub stosować też siewniczki rzutowe. Na małej powierzchni wskazane jest
sianie "ruchem solącym" na większej "ruchem siewcy". Należy zadbać o równomierny
wysiew, dlatego podczas siania powinno wybrać się pogodę bezwietrzną i
bezdeszczową. Wysiane nasiona lekko przykrywamy ziemią przy użyciu grabi lub
kolczatki. Jeżeli podłoże jest zwięzłe, o małej zawartości próchnicy, wskazane
jest wymieszanie górnej warstwy gleby z piaskiem, a po wysiewie nasion
przykrycie ich warstwą kompostu lub torfu o grubości do 1 cm.
W celu uzyskania dobrych wschodów roślin, a później równomiernych odrostów,
nieodzownym zabiegiem jest sztuczne zraszanie. Stąd też nieodzowne jest
zabezpieczenie stałego i blisko położonego ujęcia wody. O potrzebie nawodnienia
decyduje przede wszystkim ilość opadów i ich rozkład w okresie wegetacji. Po
wysiewie należy szczególnie zadbać o odpowiednie uwilgotnienie podłoża.
Zraszanie wykonuje się częściej ale nie obficie i delikatnie, aby utrzymywać
stałą wilgotność przy jednoczesnym nie odkrywaniu i nie przemieszczaniu nasion
strumieniem wody. Zraszanie musi być drobnokropliste (mgławicowe) i w normalnych
warunkach pogodowych winno być przeprowadzane w odstępach 2-3 dniowych w ilości
do 10 mm wody na dobę, natomiast w okresie suszy codziennie. Najlepszym terminem
deszczowania jest okres poranny. W dalszych latach użytkowania, po uzyskaniu
dobrego zadarnienia, sygnałem do rozpoczęcia nawadniania jest wyschnięcie
podłoża do głębokości 2-3 cm. Wizualnie jest to moment, gdy liście trawy
dociśnięte palcem do podłoża nie podnoszą się. Głębokość nawilżania zależy od
zasięgu głównej masy korzeni. Nawodnienie powinno być obfite, po którym woda
przenika do głębokości 7-8 cm. W latach eksploatacji trawnik nawadnia się
rzadziej ale obfitszymi dawkami.
Składniki
mineralne ze względu na szybkie ich pobieranie przez system korzeniowy traw i
wielokrotne koszenie, muszą być często i systematycznie uzupełniane. Należy
zachować odpowiednią proporcję makroskładników N:P:K, która optymalnie
kształtuje się 6:2:4. Nawozy należy rozprowadzać bardzo równomiernie. W tym
celu, jeśli jest to możliwe, zaleca się dostarczać składniki w formie płynnej
(rozcieńczone wodą). W zależności od rodzaju trawnika należy stosować
następujące dawki składników
Nawożenie
[kg/ha]
Trawnik ozdobny
Trawnik rekreacyjny
Trawnik sportowy
Rok siewu
przedsiewnie
N [azot]
25
25
30
P2O5
[fosfor]
50
50
60
K2O [potas]
100
100
120
Co
trzecie koszenie
N [azot]
20
20
30
P2O5 -w
październiku
10
25
35
K2O -w
październiku
20
50
70
W
latach eksploatacji
N [rocznie nie przekracza
się] P2O5[po koszeniach] w:
60
240
400
maju/czerwcu
20
45
70
wrześniu/październiku
20
35
60
K2O[po koszeniach]
w:
maju/czerwcu
40
70
140
wrześniu/październiku
40
80
120
Nawozy
mineralne stosuje się zawsze po skoszeniu murawy
Celem koszenia jest uzyskanie równej nawierzchni trawnikowej o
odpowiedniej wysokości, zależnie od rodzaju trawnika. Koszenie
powinno być wykonywane zawsze terminowo i starannie. Pierwsze i
drugie.-koszenie należy przeprowadzić lekką kosiarką, gdy
rośliny osiągną wysokość 8-10 cm. W dalszym okresie eksploatacji
murawę kosić każdorazowo do wysokości uzależnionej od rodzaju
trawnika :
Rodzaj
trawnika
Moment
koszenia
Wysokość
koszenia
ozdobny
dywanowy
wysokość
roślin 5cm
do 2,5cm
ozdobny
parkowy
wysokość
roślin 12cm
do 6cm
rekreacyjny
wysokość
roślin 8cm
do 4cm
sportowy
boisko
piłkarskie:
- wysokość roślin 4cm
do 2.5-3cm
hokej, tenis:
- wysokość roślin 2.5cm
do 0.6-1.5cm
Należy kosić trawniki suche, gdy nie zachodzi obawa zbijania się
skoszonej trawy. Jeśli panują niekorzystne warunki pogodowe [np.
ciągłe opady, duże nasłonecznienie] termin koszenia należy nieco
przesunąć. Ostatnie koszenie przed zimą należy przeprowadzić na
kilka, kilkanaście dni przed opadem śniegu. Należy stosować
kosiarki trawnikowe o ostrych nożach, najlepiej z koszem na
ściętą trawę. Jeśli brak jest kosza, wówczas skoszoną trawę
należy wygrabić i usunąć z trawnika.
Celem tego zabiegu jest dociśnięcie gleby do korzeni po okresie
zimowym w związku z możliwością wysadzenia kęp trawy. Wałować
należy wówczas, gdy gleba nie jest zbyt mokra ani zbyt sucha.
Zaleca się stosowanie wału kołkowego, którego masa musi być
dostosowana do plastyczności podłoża. Miernikiem właściwego
doboru masy jest osiadanie trawnika podczas wałowania na
głębokość 10-15 mm. Wałować należy "na krzyż". Nie wolno
zatrzymywać wału na powierzchni trawnika przez dłuższy czas w
jednym miejscu. Zabieg stosować tylko wtedy, gdy jest to
konieczne [wiosną].
Wertykulacja ma na celu
przeciwdziałanie filcowaniu darni. Usuwa się filc powstały z
obumierania pędów traw i resztek po koszeniu. Dzięki
wertykulacji uzyskuje się przewietrzenie warstwy korzeniowej i
strefy krzewienia się roślin. Zabieg wykonuje się praktycznie
tylko na trawnikach rekreacyjnych i sportowych. Przeprowadza się
go przynajmniej raz w roku wiosną przy użyciu wertykulatora
mechnicznego [elektryczny lub spalinowy] albo ręcznego [z
nożykami grabkowatymi]. Wertykulację przeprowadza się zawsze po
skoszeniu trawnika i po doprowadzeniu dolnej warstwy podłoża do
odpowiedniej plastyczności [wilgotności]. Jeśli brakuje
wertykulatora, zabieg ten można przeprowadzić zastępczo
wygrabiając darń drucianymi grabiami wachlarzowymi.
W przypadku wystąpienia pojedynczych chwastów wieloletnich,
wycina się je głęboko [do 25 cm] za pomocą wąskich łopatek lub
nożem. Miejsca po usuniętych chwastach trzeba starannie ugnieść.
Jeśli trawnik mocno opanują chwasty, można zastosować
opryskiwanie herbicydami. Podatność gatunków traw na choroby
jest różna. Wrażliwsze są na ogół mietlice i wiechliny, większą
odpornością cechuje się życica trwała i kostrzewy. Pierwsze
objawy porażenia roślin przez chwasty i zaatakowanie przez
szkodniki obserwuje się już w okresie kiełkowania i wschodów.
Nasiona traw mogą być zakażone przez pleśń śniegową lub przez
patogeny w glebie, np. plamistości, które powodują osłabienie
kiełków lub ich zamieranie. Infekcją grzybowym ulegają przede
wszystkim nasiona, które w czasie czyszczenia zostały pozbawione
plewek lub uszkodzone. Przyczyną porażenia może być również
nierównomierny wysiew i zbyt głęboki zasiew. Duże zniszczenia
powodują też szkodniki, larwy owadów żerujące w glebie i
uszkadzające system korzeniowy oraz owady niszczące masę
nadziemną.
